Linux Sistem Yönetimi Temelleri

Linux yönetimi “komut ezberi” değil; doğru sırayla bakabilmektir. Üretimde bir servis çöktüğünde, 10 dakikada sinyali daraltamıyorsanız incident büyür.

Bu yazı, temel triage akışını cheat‑sheet şeklinde toplar: CPU/memory, systemd/journald, disk ve network.

1) CPU / Process

uptime
top
ps aux --sort=-%cpu | head

2) Memory / OOM

free -h
dmesg -T | tail -n 200 | rg -n \"oom|killed\" || true

3) systemd / logs

systemctl status my-service --no-pager
journalctl -u my-service -n 200 --no-pager

4) Disk / IO

df -h
du -sh /var/log/* 2>/dev/null | sort -h | tail

5) Network / DNS

ss -lntp
ip route
resolvectl status 2>/dev/null || cat /etc/resolv.conf

Sonuç

Linux triage’ın sırrı basit: önce problemi sınıflandır, sonra doğru metrik/log ile daralt. Bu, incident süresini dramatik düşürür.